Jonathan Lee, Joy

Jonathan Lee, Joy, tłum. Anna Rajca-Salata,wyd. Warszawskie Wydawnictwo Literackie MUZA S.A.

W „Joy” nie ma nic oczywistego. Nawet ostatnie strony mogą ujawnić jakiś nieoczekiwany detal, który na nowo każe nam spojrzeć na obraz, jaki budujemy przez całą lekturę na temat głównej bohaterki imieniem Joy. Jej postępowania jest zagadką dla wszystkich - czytelników i pozostałych bohaterów książki.

Joy Stephens to dobrze zarabiająca, ponadtrzydziestoletnia prawniczka, piękna, pracowita i pewna siebie, która właśnie otrzymała awans. Jako nowa wspólniczka firmy ma wygłosić mowę do pracowników kancelarii, ale zamiast tego spada na oczach wszystkich z tarasu. Nie jest to wydarzenie, od którego zaczyna się powieść, ale stanowi ono oś, wokół której rozwija się akcja. Niesie z sobą bowiem wiele niewiadomych, stawia pod znakiem zapytania wiedzę, jaką mamy o osobach, z którymi pracujemy, z którymi dzielimy życie, a czasem nawet spędzamy więcej czasu niż z bliskimi. To moment, do którego mamy wgląd w psychikę Joy. Po nim głos zabierają osoby z otoczenia prawniczki.

Nieszczęśliwy wypadek, wynik przemęczenia, a może depresja i chęć skończenia z sobą? W kancelarii huczy od plotek, a zarząd angażuje terapeutę, któremu można się zwierzyć i opowiedzieć o uczuciach związanych z tak przykrym incydentem. Z tej okazji korzysta skłonny do rozwlekłych dygresji mąż Joy, Dennis, zgorzkniała Barbara, jej sekretarka, Samir, młody i wrażliwy chłopak pracujący w firmowej siłowni oraz zadufany w sobie Peter, prawnik, kolega Joy, mąż jej najlepszej przyjaciółki i... były kochanek. Ich wywody pojawiają się na przemian z rozdziałami, które przedstawiają ostatnie godziny życia Joy z jej punktu widzenia, aż do ostatnich, kluczowych minut.

Czytając „Joy”, nie mogłam odpędzić od siebie myśli, że powieść ta w pewien sposób przypomina kryminał (chociaż oczywiście nim nie jest). Jest tu bowiem ofiara, którą spotkał w tragiczny w skutkach wypadek. Są wypowiedzi jej bliskich i znajomych, którzy co prawda mimochodem wspominają o samej Joy, ale ich opowieści pokazują w różnym świetle jej fatalny upadek i jego przyczyny. Jednak detektywem, który ma powiązać ze sobą wszystkie dane jest nietypowo sam czytelnik, a pomóc w tym ma mu jego wyczucie, intuicja, wnikliwość w słowo pisane.

Pierwsze rozdziały nie były dla mnie łatwe. Musiałam się wczuć w specyfikę prozy Jonathana Lee, rozgryźć konstrukcję jego powieści, zaakceptować jej inny porządek chronologiczny. Oswoić się z faktami, które nagle wychodziły na jaw, przyjmować i te, które wydawały mi się w danej chwili zbędne. To było powolne, ale intrygujące czytanie. Satysfakcjonujące, bo Jonathan Lee to specjalista od psychologicznych portretów. Monologi Dennisa, Barbary, Samira i Petera początkowo drażniły mnie, bo wydawały się nie wprowadzać nic nowego do wyjaśnienia sprawy. A jednak mówiły tak wiele o nich samych, że miałam wrażenie kontaktu z realnymi osobami.

„Joy” to powieść z gatunku tych, które próbują uchwycić prawdę o drugim człowieku. A jednocześnie podważają to, co na pierwszy rzut oka wydaje się jasne i pewne. Samo to, że Jonathan Lee od pierwszego rozdziału daje do zrozumienia, że jego główna bohaterka planuje samobójstwo (bez podania motywu!), potrafi wywołać konsternację. Nie ostatnią, jak się później okaże! I nie tak, jak jesteśmy do tego przyzwyczajeni.

Powieść nominowana w kategorii KSIĄŻKA ROKU 2012 według brytyjskiego „The Observer”.

Leszek K. Talko, Dziecko dla odważnych. Szkoła przetrwania

Leszek K. Talko, Dziecko dla odważnych. Szkoła przetrwania, ilustrowała Ewa Olejnik, wyd. Znak Emotikon

W reklamach i filmach często są pokazywane czyściutkie, słodko uśmiechnięte bobaski oraz spokojnie bawiące się dzieci, które zawsze słuchają mamy i taty. Ile ma wspólnego z rzeczywistością ten przekaz, wie każdy, w kogo życiu pojawiło się rozkoszne niemowlę. „Dziecko dla odważnych” to, mówiąc obrazowo, druga strona medalu. To zbiór historyjek z życia wziętych, opisujący codzienność z jednym dzieckiem do chwili, gdy w domową przestrzeń zawita drugie. Obejmuje on najbardziej niezapomniany czas w życiu rodziców – od niemowlaka do starszaka, okres pierwszych kroków, pierwszych słów i pierwszych testów, jakim maluszek poddaje mamę z tatą. Nie wiem, jak na tę książkę mogą zareagować oczekujący dziecka albo wahający się (z niedowierzaniem?) Za to rodzic odchowanego dziecka - ten to się serdecznie uśmieje! A na końcu odetchnie z ulgą, że ma to już za sobą. Ale najpierw...

… przypomni sobie wszystkie chwile, gdy przylepił się do soczku rozlanego po podłodze, uroki jazdy samochodem z wymiotującym dzieckiem, pobudki w środku nocy, wyciąganie plasteliny wczepionej we włosy, chodzącą na okrągło pralkę, zabawy powtarzane setki razy według jednego scenariusza i wszystkie dobre pomysły na wychowanie z poradników, które sprawdzają się tylko w przypadku wirtualnego dziecka, bo na pewno nie naszego. Talko na własnej skórze doświadczył, że bycie rodzicem to odmienny stan świadomości, nieustające wyczerpanie fizyczne, zdziwienie w oczach niedzieciatych znajomych i brak rozeznania w najnowszym repertuarze kinowym i teatralnym, nie mówiąc o sytuacji na świecie. To także czujne oczekiwanie na to, czego i tak nie da się przewidzieć, bo dzieci zawsze zaskakują pomysłowością, z jaką poznają świat. W dodatku doświadczenie zdobyte podczas wychowywania jednego potomka, tylko w niewielkim stopniu przydaje się w przypadku młodszego dziecka. Mimo wspólnoty genów rodzeństwo diametralnie różni się od siebie zachowaniem, upodobaniami i charakterem, co Leszek Talko opisuje choćby na przykładzie Pitu mogącego cały dzień obserwować mrówki i bojącej się wszelkich robaków Kudłatej.

Talko pisze lekko o domowych perypetiach, nie ukrywając rodzicielskich niekonsekwencji i poplamionych ubrań, w których zdarzało mu się chodzić, gdy dzieci były małe. Na pewno przerysowuje różne sytuacje dla większego komizmu, ale i tak jestem mu wdzięczna za szczerość i brak zakłamania, z jakimi przedstawia pułapki i prawdziwe radości rodzicielstwa. Jego opowiastki są do tego jeszcze pełne dowcipu. Wszystko to sprawia, że „Dziecko dla odważnych” czyta się błyskawicznie. I wyjątkowo nie przeszkadza podczas lektury dziecięcy głos domagający się soczku i ciasteczek, należy on bowiem na szczęście nie do naszego dziecka, ale do Pitu i Kudłatej, głównych bohaterów tej książki.

Marie Lu, Legenda. Patriota

Marie Lu, Legenda. Patriota, tłum. Marcin Mortka, wyd. Zielona Sowa

„Patriota” stanowi kontynuację i jednocześnie zakończenie historii zawartej w poprzednich tomach cyklu „Legenda”, zatytułowanych „Rebeliant” i „Wybraniec”. Marie Lu kreśli w nich portret przyszłości, w której klimatyczne kataklizmy doprowadziły do pojawienia się nowych państw i nowej równowagi sił na arenie międzynarodowej. Jednym z tych państw jest Republika powstała po rozpadzie Stanów Zjednoczonych na dwa zwalczające się kraje. Republika to wojskowa dyktatura rządzona przez elektora ze wsparciem senatu, z cenzurą, propagandą i odizolowaniem mieszkańców od reszty świata, z ostrym podziałem na uprzywilejowanych bogatych i biednych służącym za króliki doświadczalne. To na nich Republika testuje najnowsze wirusy używane potem jako broń biologiczna w walce z Koloniami.

Ten świat poznajemy za pośrednictwem dwójki bohaterów wywodzących się z odmiennych środowisk – Daya, chłopaka z ubogiej dzielnicy, oraz June, wzorowej studentki wojskowej akademii. Oboje doznali krzywd ze strony Republiki, dlatego po wielu dramatycznych okolicznościach, stanęli po tej samej stronie barykady. Ich sylwetki są nakreślone prosto, bez psychologicznej złożoności, ale wiarygodnie. Doceniam pojawiający się w ich charakterach szczególny rys, który współgra z przebiegiem akcji. Oboje, June i Day, czują się odpowiedzialni nie tylko za najbliższych znajomych, ale także za swój kraj. Który tymczasem zyskuje nowego przywódcę, syna poprzedniego elektora - z inną wizją rządzenia niż ojciec. Dlatego, mimo dramatycznych wydarzeń w przeszłości, Day i June, widząc szansę na zmiany, pozostają lojalni wobec Republiki. Na szczęście Marie Lu nie idzie na skróty i nie wymyśla nowego szczęśliwego państwa, które w magiczny sposób zastąpiło po kilku miesiącach Republikę. W trzecim tomie widać wyraźnie, że nowy elektor to za mało, by od razu wprowadzić sprawiedliwszy ład społeczny i zrezygnować ze wszystkich starych przepisów. Na przykład zapewnić mieszkańcom bogatych i biednych dzielnic ten sam dostęp do ewakuacji z zaatakowanego miasta.

Atrakcyjna fabuła z wątkami romantycznymi oraz dużo scen akcji to świetny sposób na to, by patriotyczna postawa Daya i June stała się dla nastolatków wzorem do naśladowania (ta promowana przez nudne szkolne apele może przynieść więcej szkody niż pożytku). Także z racji młodego wieku bohaterów – pamiętajmy, że cykl „Legenda” jest skierowany głównie do czytelników w wieku od 13 do 15 lat. W dodatku patriotyzm Daya i June nie jest czymś bezrefleksyjnym, wiąże się z wieloma dylematami i niełatwymi wyborami. Łatwo im współczuć i przejmować się kolejami ich losów. Łatwo utożsamić się i w wyobraźni wcielać się to w jedno, to w drugie.

Moje zastrzeżenia co do „Patrioty” dotyczą zdecydowanej przewagi wątków romansowych w wydaniu dla dorastających nastolatek w porównaniu do tomów poprzednich. Trzeba czekać około stu stron zanim zacznie się coś dziać. Ponieważ jestem dwa razy starsza od bohaterów (może w tym tkwi problem?), a dodatku romansoodporna, męczyły mnie opisy patrzenia sobie w oczy i szukania w nich śladów uczucia, muskania włosów i szyi ustami itp. Owszem, zdarzały się one i we wcześniejszych częściach, ale w innych proporcjach. Wtedy wydawały mi się nawet słodkie. Drugim minusem jest to, że zakończenie powieści skupia się tylko i wyłącznie na dwójce bohaterów. Trochę szkoda, bo kreacja powieściowej rzeczywistości i jej realizm to jedne z najważniejszych atutów „Legendy” (obok postawy i charakterów Daya i June).

„Patriotę” czytało mi się miło, ale bez elementu zaskoczenia i tego zaintrygowania, które towarzyszyło mi podczas lektury „Wybrańca”. Wtedy miałam wrażenie, że akcja poszła zupełnie innym torem, niż mogłabym to przewidzieć po pierwszym, sugerującym co innego tomie. Spodziewałam się podobnego zwrotu po „Patriocie”, który zgrabnie, ale jednak bez polotu zamyka historię Daya i June.

PS. 1 Cały cykl bez zastrzeżeń na pewno polubią romantycznie nastawione dorastające dziewczęta :)

PS. 2 Prześliczna okładka! 

Recenzja pierwszego tomu:
http://lowiskoksiazek.blogspot.com/2012/12/marie-lu-legenda-rebeliant.html 

Recenzja drugiego tomu:
http://lowiskoksiazek.blogspot.com/2013/03/marie-lu-legenda-wybraniec.html 

Marek Pindral, Chiny od góry do dołu

Marek Pindral, Chiny od góry do dołu, Biblioteka Poznaj Świat, wyd. Bernardinum

Nigdy nie byłam w Chinach. Ale jeśli kiedyś tam trafię, chciałbym pojechać do miejsc opisanych przez Marka Pindrala. Nie tych, które zwiedził niejako z obowiązku *, gdyż bez nich trudno sobie wyobrazić jakąkolwiek wycieczkę do Chin, czyli Pekin z Zakazanym Miastem, klasztor Shaolin, olśniewający Szanghaj. Ani też do wielkich przemysłowych i zanieczyszczonych miast południa, gdzie w jednym z nich przydzielono mu mieszkanie na 16. piętrze wieżowca. Ale do tych, które opisał z takim zachwytem, napawając się ich pięknem, wspaniałą przyrodą i ludźmi, którzy umieją żyć z nią w zgodzie od setek lat. Szczerze mówiąc, nie sądziłam, że w rozwijających się błyskawicznie Chinach takie miejsca jeszcze w ogóle istnieją. Akurat tak się składa, że autor miał do nich przysłowiowego nosa. Kto nie wierzy, niech obejrzy zdjęcia zamieszczone w książce *. Są po prostu bajeczne!

Marek Pindral przez dwa lata uczył chińskich studentów języka angielskiego. Przez ten czas przytył z dziesięć kilo na specjałach chińskiej kuchni. I zasiał trochę wątpliwości w niektórych chińskich głowach co do kryształowego wizerunku rządzącej krajem partii. Jedno i drugie wyszło mu mimochodem. Kulinarnym przysmakom po prostu nie potrafił się oprzeć. Nie dziwię mu się, gdyż dość apetycznie opisuje zwyczaje kulinarne różnych części Chin. Co do drugiego, to było tak:

Okazję pracy w kraju tak egzotycznym i niemożliwym do ogarnięcia Marek Pindral potraktował jako przygodę, niecodzienną możliwość poznania jednej z najstarszych kultur świata. Od początku podróży towarzyszyła mu jego prywatna mantra: „Bądź otwarty, bądź otwarty”, która pomagała mu uporać się ze zjawiskami dziwnymi dla obcokrajowca, a normalnymi dla Chińczyka. O części z nich można przeczytać na okładce książki, więc nie będę ich powtarzać, a rzeczywiście bywają... zaskakujące. Od zdziwienia, że można jeść surową marchewkę po dezaprobatę wobec wycierania nosa w chusteczkę (a te przykłady to mały pikuś).

Jednak pewne symptomatyczne zachowania i rozmowy nie były częścią dziedzictwa po przodkach, ale zwykłej rządowej indoktrynacji, rodzajem rafy, na którą autor wpadał co i rusz podczas nauczania i prywatnych rozmów. Nie tylko upraszczała ona widzenie świata, ale wymazywała z niego niektóre fakty, zwyczaje i nazwiska osób z przeszłości i współczesności. Pindrala fascynowały te luki i rozbieżności w wiedzy, próbował je sondować, a nawet zmniejszać. Stąd część rozdziałów opowiada o chińskich studentach, przytacza ich anonimowe komentarze, podczas pisania których część z nich pozwalała sobie na wątpliwości lub myślenie po swojemu. Była ich jednak tylko garstka.

Mimo to Marek Pindral bardzo miło wspomina swoich uczniów, wystawia im laurkę za pracowitość, a przede wszystkim za dyplomację i uprzejmość: „To danie jest zbyt oryginalne jak na moje podniebienie” (to o jedzeniu przygotowanym przez autora), „Mark, ale ty jesteś silny” (czyli gruby) lub „Mark, ale ty masz piękne niebieskie oczy” (co można było usłyszeć także od studenta płci męskiej).

„Chiny od góry do dołu” czyta się płynnie i z ciekawością. Jest to – czego autor nie ukrywa - całkiem subiektywna relacja z pobytu w Chinach, zapis z wypraw w miejsca nieznane reszcie świata, próba uchwycenia chińskiej mentalności i warunków życia. To wszystko dzięki temu, że Marek Pindral ma niesamowity dar obserwacji połączony z pociągiem do chodzenia własnymi drogami i nieutartymi szlakami. Podoba mi się jego humor i dystans wobec własnej osoby, skłonność do zachwytu i szczere zainteresowanie Chinami, ich przeszłością oraz legendami, którymi lubi raczyć czytelników. A przede wszystkim – ogromna sympatia wobec zdecydowanej większości Chińczyków, którzy stanęli na jego drodze. Nie licząc nadgorliwych urzędników.

* Skąd wiem, że z obowiązku? Po prostu w ich opisie brak entuzjazmu, tak wyczuwalnego w innych rozdziałach.

* Na zachętę można zajrzeć do galerii na stronie autora http://marekpindral.com/menu/photo-gallery-china

Tu znajdziesz opis i fragment książki http://lowiskoksiazek.blogspot.com/2014/01/marek-pindral-chiny-od-gory-do-dou.html

Eric-Emmanuel Schmitt, Tajemnica pani Ming

Eric-Emmanuel Schmitt, Tajemnica pani Ming, tłum. Łukasz Müller, wyd. Znak Literanova

Nie wiem, co bardziej przyciąga wzrok – okładka z letnią scenerią oświetlona jaskrawym słońcem czy nazwisko Erica-Emmanuela Schmitta, autora wielu, zazwyczaj króciutkich, ale poczytnych powieści, trafiających czytelników prosto w serce? A może tytuł? Wszak wszyscy lubimy poznawać tajemnice. I jeszcze ta egzotyka związana z nazwiskiem Ming. Przyznaję, wszystko to miało dla mnie swój urok i wywoływało pewne skojarzenia. Moja wyobraźnia poszła jednym torem, tymczasem okazało się, że Schmitt miał zupełnie inny pomysł. Zaskoczył mnie. I myślę, że „ofiarą” jego literackiej przebiegłości padnie niejeden czytelnik. Nawet ten mniej skłonny do wyobrażania sobie różnych rzeczy na podstawie okładki i tytułu.

Schmitt zaczyna podniośle, by potem przejść do... wychwalania toalet! To zresztą lubię w jego książkach *, w tej również, że są silnie zakorzenione w codzienności. Często opowiadają o ludziach, których zwyczajność nie wyklucza widzenia świata w sposób szczególny. Niosą w sobie iskrę bożą, stąpając twardo po ziemi, tak samo podatni na trudy i cierpienie jak inni. Nie pretendują do roli mistrzów ani przewodników życiowych, stają się nimi mimo woli. Taką też osobą jest pani Ming, chociaż na początku nic na to nie wskazuje.

Treść tej powiastki okazała się dla mnie niespodzianką, podobnie jak profesja pani Ming, zderzona z elegancją konfucjańskich sentencji, które wygłaszała przy każdej okazji. Chyba, że akurat opowiadała o swoich dzieciach. Akcja rozgrywa się współczesnych Chinach, w przemysłowym okręgu, w mieście, z którego usunięto ślady przeszłości przy pomocy nowoczesnych wieżowców, szerokich ulic, wytwornych hoteli i wielkich fabryk, które zaopatrują w swoje produkty większość świata. Głównym bohaterem książki jest pewien Francuz, który pracując dla dużej firmy, więcej czasu spędza w podróżach, na negocjowaniu ważnych kontraktów, niż w rodzinnych kraju. Będąc w Chinach, przez przypadek zaznajamia się z panią Ming. Mimo sympatii, jaką ją darzy, uważa ją za blagierkę i kłamczuchę, gdyż pani Ming opowiada mu kolejno o dziesiątce swoich dzieci. A jak wiadomo, Chińska Republika Ludowa zezwala swoim obywatelom na posiadanie tylko jednego dziecka...

Historyjka ta ma niejedno dno i z każdą stroną można w niej odkryć coś nowego. Tak, jak wtedy, gdy niespodziewanie punkt ciężkości fabuły przesuwa się z pani Ming na narratora. On również ma swoje tajemnice, sprawy spychane do podświadomości, emocje, w które dotąd się nie wsłuchiwał. Spotkania z panią Ming wydobywają je na powierzchnię, stają się impulsem do powolnej przemiany.

Schmitt pięknie i bez zadęcia pokazuje, jak ważny jest dla nas kontakt z drugim człowiekiem. Jakim bogactwem jest zetknięcie się z inną kulturą i odmiennym modelem myślenia o życiu.

* zaznaczam, że przeczytałam tylko część wydanych w Polsce i je mam na myśli

Agata Tuszyńska, Krzywicka. Długie życie gorszycielki

Agata Tuszyńska, Krzywicka. Długie życie gorszycielki, wyd. Wydawnictwo Literackie

Pisarka, autorka reportaży sądowych i tłumaczka. A także skandalistka, bo promowała świadome macierzyństwo i edukację seksualną. Odrzucała także nietolerancję wobec homoseksualizmu oraz domagała się legalizacji aborcji. I to w okresie międzywojennym! Kochanka Boya-Żeleńskiego, nie ukrywała swojego romansu, a jednocześnie ze względu na przyjacielskie uczucia i szacunek wobec męża utrzymywała małżeństwo. Z licznej spuścizny literackiej najbardziej jest znana z autobiograficznego tomu zatytułowanego „Wyznania gorszycielki”.

Agata Tuszyńska pojawiła się w domu Ireny Krzywickiej, kiedy ta była już ponad 90. letnią kobietą żyjącą wspomnieniami i nie przypominającą niczym dawnej gorszycielki, uważanej za „najpiękniejsze nogi w Polsce” i szczyt elegancji. Może tylko pasją mówienia o swoich przeżyciach i zachłannością, z jaką wypytywała się o sprawy intymne swoich rozmówców (co nie zawsze było przez nich dobrze widziane). Dla Tuszyńskiej skandalizujący okres w życiu Krzywickiej był tylko krótkim etapem w bogatym życiorysie tej silnej, niezwykłej kobiety. Bardziej interesują ją lata dalsze. Wojna, która zabrała Krzywickiej męża, kochanka i uwielbianego syna Piotra, i która zmusiła ją do pracy w celach zarobkowych. Powojenna rzeczywistość, do której próbowała się tak dostosować, że niemal doprowadziła do zaszczucia (!) koleżanki z klasy drugiego syna, Andrzeja. Brak większych literackich sukcesów. Kariera naukowa Andrzeja, wreszcie emigracja.

„Długie życie gorszycielki” przybliża nam Krzywicką w tych wszystkich okresach i to bynajmniej nie tylko w kontekście twórczości literackiej. Przedmiotem zainteresowania Tuszyńskiej jest przede wszystkim jej codzienność, życie oficjalne i to osobiste, kontakty z ludźmi. Wielkie tragedie i chwile słabości. Siła matczynych uczuć i intelektualny głód. Autorka biografii nie ocenia ich, nie komentuje, co najwyżej – a i to niezwykle rzadko i bardzo subtelnie - daje nam do zrozumienia, co o niektórych z nich sądzi. Swoją rolę ogranicza do zebrania faktów oraz oddania głosu samej Krzywickiej, a już szczególnie tym, którzy bohaterkę „Długiego życia...” otaczali – od rodziny po dalszych znajomych. Ich relacje to zazębiają się, to znów rozchodzą, są subiektywne, ten sam aspekt osobowości przedstawiają raz w dobrym, to w negatywnym świetle.

To od nas, czytelników, wrażliwości naszego odbioru i doświadczenia życiowego zależy, jak zapamiętamy niegdysiejszą skandalistkę. Czy będziemy w stanie pojąć trudne warunki, z którymi przyszło jej się zmagać, współczuć jej samotności, wstrzymać się z oskarżeniami o zbyt łatwą współpracę z władzami Polski Ludowej? Czy wreszcie zrozumieć, jak to jest budować od nowa na gruzach i rozpaczliwie walczyć o życie dziecka? Dla mnie Irena Krzywicka pozostanie w pamięci przede wszystkim matką, postacią tragiczną, która dwukrotnie musiała się zmierzyć z tą samą chorobą, która zaatakowała jej synów. Pierwszej batalii nie wygrała...

Jedna z najlepszych biografii, jakie dotąd przeczytałam!

Georges Flipo, Pani komisarz nie znosi poezji

Georges Flipo, Pani komisarz nie znosi poezji, tłum. Krystyna Arustowicz, wyd. Oficyna Literacka Noir sur Blanc

Jestem w pociągu i od czasu do czasu chichoczę pod nosem. Siedząca naprzeciwko para rzucałaby mi zdziwione spojrzenia, gdyby nie to, że od początku naszej wspólnej podróży śledzi coś z uwagą na smartfonie w słuchawkach na uszach. A ja tymczasem rozkoszuję się lekkością i subtelnym humorem powieści Georgesa Flipo, ciesząc się, że w ostatniej chwili wrzuciłam go razem z czytnikiem do torebki.

Myślałam, że jeśli chodzi o kryminały, to naprawdę nic mnie już nie zaskoczy. A jednak! Powieść „Pani komisarz nie znosi poezji” ma coś (a raczej kogoś), czego nie ma żaden inny przeczytany przeze mnie dotąd kryminał. To komisarz Viviane Lancier, o której można powiedzieć wiele, tylko nie to, że jest sympatyczna (wbrew opisowi wydawcy na okładce). Z czasem rzeczywiście zaczynamy lubić Viviane za jej profesjonalizm, rozpaczliwy brak złudzeń co do atrakcyjności własnej osoby oraz kompas moralny, dzięki któremu bez zbędnych rozterek wybiera interes społeczeństwa nad dobrem groźnego przestępcy, nawet jeśli będzie to źle widziane przez media. Ale najpierw rzuca się w oczy jej oschłość oraz wysokie wymagania stawiane sobie i całemu zespołowi bez względu na staż pracy. Viviane ma też jedną, starannie ukrywaną słabość – jest nią przystojny porucznik Augustine Monot, absolwent studiów literaturoznawczych, początkujący w zawodzie policjanta. Przyznaję, że wypatrywałam chwil, w których pani komisarz pozwoli, by to upodobanie wpłynęło na fachowość jej osądów i decyzji. Nie zamierzam Wam jednak zdradzać, czy do czegoś doszło czy nie. Życie osobiste, w tym małe prawdopodobieństwo zrealizowania pewnych marzeń bywają źródłem napięć, które wpływają na rozwój akcji i przebieg intrygi. Dlatego ujawnianie czegokolwiek w tej materii, byłoby jak podanie nazwiska sprawcy.

Napad na kloszarda, następnie jego śmierć w szpitalu oraz znaleziona przy nim kopia nieznanego wiersza, autorstwa najprawdopodobniej samego Charlesa Baudelaire'a, potem zainteresowanie nią prasy i telewizji - są początkiem działania duetu Lancier-Monot. Ku wielkiej irytacji pani komisarz, która uważa, że są poważniejsze, choć nie tak wdzięczne medialnie przypadki, np. porwanie niemowlęcia wietnamskich sklepikarzy. Tymczasem sprawa idzie własnym torem, po drodze pojawiają się kolejne trupy, rośnie niezadowolenie ministerstwa. A ja, czytelnik, tymczasem zastanawiam się, jak to wszystko się skończy, ponieważ rzecz się coraz bardziej się komplikuje i nie widać możliwości rozwiązania zagadki tajemniczego wiersza i jego śmiercionośnego wpływu na otoczenie. To zresztą dylemat, który dotyka też panią komisarz i jej podopiecznego.

Nieprzewidywalność rozwoju akcji to jeden z wielu plusów pisarstwa Flipo. Innym jest to, że „Pani komisarz nie znosi poezji” to chyba moja pierwsza książka od czasu „Imienia róży”, która w centrum narracji umiejscawia literaturę i moc słowa pisanego. Ale tym, co moim zdaniem decyduje o sukcesie powieści, jest charakterystyczna postać głównej bohaterki, która ma wielkie szanse, by stać się rozpoznawalną w kanonie literatury detektywistycznej, podobnie jak panna Marple Agathy Christie. O delikatnym komizmie, w jaki jest przedstawiona tylko wspomnę. By nie psuć Wam przyjemności poznawania Viviane Lancier osobiście.

Dina Rubina, Po słonecznej stronie ulicy

Dina Rubina, Po słonecznej stronie ulicy, tłum. Margarita Bartosik, wyd. MUZA

Z pisarstwem Diny Rubiny miałam do czynienia tylko raz, przy okazji „Białego gołąbka z Kordoby” (który ma pewne punkty styczne z książką „Po słonecznej stronie ulicy”, jak widać charakterystyczne dla pióra Rubiny). Bohaterem „Białego gołąbka...” był utalentowany profesor Uniwersytetu Jerozolimskiego, genialny fałszerz obrazów o rosyjskich, żydowskich i hiszpańskich korzeniach *. Połączenie świata sztuki z sensacją i zgłębianie tajemnicy własnego pochodzenia złożyły się na niezwykle pociągającą kombinację. Do tego jeszcze zabarwioną melodyką i emocjonalnością cechującą język rosyjski. Dlaczego rosyjski? Dlatego, że Dina Rubina, obecnie mieszkanka Jerozolimy, urodziła się w latach powojennych w radzieckim Taszkiencie i to właśnie rosyjski jest językiem jej dzieciństwa i młodości, a mieszkańcy Związku Radzieckiego są bohaterami jej powieści. Ich losy są skomplikowane przez życie w takich a nie innych warunkach, naznaczone na zawsze wojną i porewolucyjnym chaosem. A jednak w książkach Rubiny nie ma goryczy. Pojawia się raczej chęć przywrócenia równowagi zachwianej przez wielką historię, która kapryśnie poprzerzucała masy ludzkie z jednego końca kraju na drugi - tego zagłodziła, tamtą wywiozła w nieznanym kierunku, temu pozwoliła przeżyć. Nadrzędnym pragnieniem autorki wydaje się być złączenie zerwanych przez nadrzędne siły więzi rodzinnych, chociaż w tej materii pisarka jest bardziej hojna dla swoich czytelników niż bohaterów – tym drugim odkrywa tylko część prawdy. Nie inaczej jest w książce „Po słonecznej stronie ulicy”, która przy okazji stanowi hołd wobec uzbeckiego Taszkientu, z jego szemrzącymi wodą arykami, drzewami ocieniającymi ulice latem, które trwa tu niemal cały rok z przerwą na ostrą zimę, i wypełnionego wielonarodowym tłumem złożonym z Uzbeków, Rosjan, Greków, Koreańczyków i innych nacji.

Główną bohaterką książki jest Wiera Szczegłowa, córka kryminalistki i awanturnicy Katii, utalentowana malarka, którą bardziej niż jedzenie i ubrania zajmuje mieszanie farb, nakładanie kolorów, nauka rysunku. Widziana jest oczami innej taszkientki, pisarki i dziennikarki, która od dziecka podpatruje niepokorną Wierę, kreśląc jednocześnie tęskny obraz Taszkientu, którego największym nieszczęściem było nie trzęsienie ziemi, ale radziecka odbudowa miasta, która bezpowrotnie zmieniła jego swojski charakter. Narratorka uzupełnia swoją opowieść relacjami innych taszkientczyków, nie spuszczając z oczu Wiery, której losy przedstawia w sposób pełen emocji, z wiedzą znacznie wykraczającą poza doświadczenie osoby postronnej oraz bez zachowania chronologii. Powoduje to, że wielokrotnie jesteśmy zaskakiwani zmianą optyki tych samych, wydawałoby się dobrze znanych wydarzeń. Nic jednak nie przebije tego, co Wiera odkrywa przez przypadek na temat swojej matki, wiecznie złej, chytrej, głodnej wszystkiego Katii. W jej historii odbija się prawda o rewolucji październikowej, która odebrała jej tożsamość oraz oblężenie Leningradu, które w okrutny sposób pozbawiło ją miłości i miejsca na ziemi. Co prawda relacja matka-córka nie jest najważniejszym wątkiem tej powieści, niemniej znacząco wpłynęła na dzieje Wiery, jej charakter i wybory życiowe.

Myślę, że to wystarczy, by przekonać Was, że „Po słonecznej stronie ulicy” jest lekturą nietuzinkową.

Piosenka, której powieść zawdzięcza tytuł:

* chętnych zapraszam do przeczytania recenzji „Białego gołąbka z Kordoby” 

http://lowiskoksiazek.blogspot.com/2012/03/pirackie-dziedzictwo.html 

Karen Mack, Jennifer Kaufman, Kochanka Freuda

Karen Mack, Jennifer Kaufman, Kochanka Freuda, tłum. Adriana Sokołowska-Ostapko, wyd. Znak Literanova

Zarówno tytuł, jak okładka książki sugerują, że będziemy mieli do czynienia z przewidywalnym romansem obficie podlanym historycznym sosem i okraszonym płytkimi spekulacjami dotyczącymi życia intymnego Sigmunda Freuda. Na szczęście autorki wybrały mniej romantyczną, za to bardziej prawdopodobną wersję przebiegu emocjonalnego związku Freuda z jego szwagierką. A literacką wyobraźnię podbudowały odkryciami pewnego niemieckiego socjologa (o brzmiącym swojsko nazwisku Maciejewski) oraz lekturą publikacji na temat nastrojów panujących w Wiedniu końca 19. wieku, a także – co jest najcenniejsze – wiele mówiącymi o cechach charakteru twórcy psychoanalizy, poznanymi dogłębnie przez jego domowników i przyjaciół. Właśnie one okazują się kluczowe dla takiego, a nie innego przebiegu akcji, są niespodzianką dla nas, czytelników, a także dla samej Minny Bernays. To ona jest narratorką tej powieści, to ją zaskakują i własne uczucia i zachowania męża siostry.

Niezamężna Minna, zmuszona okolicznościami życiowymi, mieszkała z Freudami ponad 40 lat i pomagała w opiece nad szóstką ich dzieci. „Kochanka Freuda” opowiada o pierwszych latach życia pod wspólnym dachem, które dla Minny okażą się huśtawką emocji pomieszanych z wyrzutami sumienia i... odczuwaniem zwykłego, pierwotnego szczęścia. Mack i Kaufman kreślą jej sylwetkę jako osoby niezależnej, oczytanej i obeznanej w wielu dziedzinach. Minna dla Freuda jest równoprawnym partnerem do dyskusji, który chętnie zaznajamia ją (a przy okazji i nas) ze swoimi teoriami dotyczącymi seksualności człowieka i zaburzeń powstających na ich tle, dzieli się z nią rozczarowaniami na gruncie naukowo-towarzyskim, jak i małżeńskim. Minna jest zmuszona przyznać się przed sama sobą, że mąż Marthy zawsze fascynował ją intelektualnie, a teraz uczucia te uległy zintensyfikowaniu i zaczęły się przeradzać się w coś więcej. Zdaję sobie sprawę, że brzmi to jak zapowiedź łzawego romansidła. Mogę jednak zapewnić, że ciąg dalszy nie jest stereotypowy, jak mogłoby się wydawać. 

Z jednej strony powieść porusza problem kobiet takich, jak Minna, które męski świat traktował jak interesujące kuriozum, ale nie miał dla nich poważnej propozycji wykorzystania ich intelektu i wrodzonych zdolności. Przedsmak tego, że może być inaczej, dał Minnie związek z Freudem, który jednak okazał się ślepą uliczką. Z drugiej strony opowiada o takich kobietach jak Martha, stojących na przegranych z góry pozycjach, zmęczonych chorobami dzieci, wielokrotnymi porodami i prowadzeniem domu. Oczekiwano od nich, że będą się słodko uśmiechać i haftować urocze serwetki, a gdy to robiły, okazywały się mało atrakcyjnymi rozmówczyniami. A jednak to do Marthy należy ostatni głos w tej powieści i nie jest on bynajmniej głosem osoby przegranej. Trzecią sprawą jest osobowość jednostki przekonanej o swej wyjątkowości, która jest jednocześnie równie mocno zainteresowana pracą badawczą, co obojętna wobec codziennych spraw najbliższych, jednostki nieustannie poszukującej nawet wątpliwych sojuszników swoich teorii i nieprzyjmującej uwag, które by do nich nie pasowały.

Niby to nic nowego w historii nauki i sztuki, że postać wybitna – a tego Freudowi mimo wszystko nie można odmówić – okazuje się obdarzona ludzkimi słabościami i nie ma nic wspólnego z ideałem, który tworzymy na własny użytek. Ale odkrycie to rzadko bywa przyjemne i tak też jest w tym wypadku. Rozczarowanie i zawód stają się uczuciami, które uderzają w nas obuchem i które dzielimy razem z Minną. Tym bardziej zagadkowy jest dla mnie jej dalszy los. Jak poukładała się wewnętrznie? Jak znosiła kolejne lata u boku szwagra bez prawa do utyskiwań i żalów, które swobodnie mogła okazywać jej siostra? Czy miała w nim nadal partnera do wymiany przemyśleń i rozważań na temat otaczającego świata? Czy zastąpił go w tej roli ktoś inny? Te znaki zapytania mnie drażnią, a jednocześnie świadczą o tym, że literacka rekonstrukcja wydarzeń Karen Mack i Jennifer Kaufman przekonała mnie do siebie. Autorkom nie tylko udało się uniknąć romansowego szablonu (Minna nie jest głupią gęsią, która dowartościowuje się związkiem z kontrowersyjnym lekarzem), ale nawet poddać w wątpliwość fabularne korzyści płynące z kontrastu pomiędzy dwoma siostrami.

Wacław Radziwinowicz, Soczi. Igrzyska Putina

Wacław Radziwinowicz, Soczi. Igrzyska Putina, wyd. AGORA SA

„Soczi. Igrzyska Putina” warto przeczytać jak najszybciej, gdyż XXII Zimowe Igrzyska Olimpijskie rozpoczną się już 7 lutego, a najnowsza książka Wacława Radziwinowicza (autora zbioru reportaży „Gogol w czasach Google'a” *) odsłania kulisy organizacji tej sportowej imprezy w rosyjskich subtropikach u brzegów Morza Czarnego. Wacław Radziwinowicz, jako korespondent „Gazety Wyborczej” w Rosji, nadaje się do tego zadania jak mało kto. Świetnie zna realia rosyjskiej polityki i jej powiązań ze światem wielkiego biznesu, dlatego nie dziwią go przemilczenia na temat faktów niechętnie dostrzeganych przez władze ani szykany, jakie spotykają tych, którzy próbują je nagłośnić – bez względu na to, czy są to przedstawiciele organizacji pozarządowych czy przeciętni obywatele. Znajomość języka ułatwia autorowi rozmowy z jednymi i drugimi na temat zysków i strat związanych z olimpiadą. Niektóre z nich miały miejsce całkiem niedawno, w listopadzie, a nawet w grudniu, co świadczy o aktualności tematów poruszanych w książce oraz o gorącej atmosferze, w jakiej powstawały. Obraz, jaki się z nich wyłania jest niestety niepokojący. Zaznaczam, że nie odbieram reportaży Radziwinowicza jako antyrosyjskich i niesprawiedliwych wobec gospodarzy igrzysk. Pewnie w ogóle by nie powstały, gdyby nasz wschodni sąsiad nie był tak wyczulony na podtrzymywanie oficjalnej propagandy kosztem własnych obywateli. Przeraża to, że tak wiele środków i energii zostaje przekazanych, by utrzymać zatwierdzone przez górę status quo, podczas gdy byłyby one dużo mniejsze, gdyby przestrzegano prawa i brano pod uwagę potrzeby zwykłych ludzi.

Wspaniałość obiektów sportowych przyćmiewają nieproporcjonalne w stosunku do innych krajów koszty budowy. Nowoczesna kolej nie odkorkuje zablokowanego Soczi, bo omija 2/3 jednego z najdłuższych miast na świecie. Sportowy nastrój psują deportacje „czarnych”, czyli taniej siły roboczej (niekoniecznie zatrudnionej nielegalnie), w większości wywodzącej się z byłych republik radzieckich, o nieodpowiednim, czyli „niesłowiańskim” wyglądzie. Nieodwracalnie zdewastowana Nizina Imeretyńska, której wyjątkowość przyrodniczą doceniał jeszcze car Mikołaj I. Dzikie wysypiska śmieci i odpadów budowlanych, które przeczą idei pierwszych bezodpadowych igrzysk na świecie. Zabetonowane wybrzeże. Uszkodzone ujęcia wód leczniczych, z których słynęło Soczi na długo zanim zaczął przyjeżdżać tu na kurację sam Stalin. Igrzyska w Soczi jeszcze się nie rozpoczęły, a już przypominają krajobraz po bitwie.

Książka jest ciekawa, czyta się ją bardzo szybko. Zresztą nie jest ona zbyt obszerna. Aż się prosi, by Wacław Radziwinowicz za rok, dwa ponownie pojechał do Soczi i skonfrontował swoje obserwacje i wnioski sprzed rozpoczęcia imprezy z tym, co po niej zostanie. Choćby dlatego, że jego reportaż z Soczi jest próbą całościowego ujęcia, a nie tylko wytykaniem niedostatków. Autor zręcznie lawiruje pomiędzy współczesnością a historią regionu, odnosi się to do czasów carskich, to do radzieckich, w tym także do pierwszej olimpiady, która odbyła się w 1980 roku w Moskwie. Wyciąga z nich co bardziej ciekawe zdarzenia, doszukuje podobieństw i analogii, a nawet pewnej ciągłości w mentalności i sposobie załatwiania spraw, który utrzymał się w Rosji mimo zmian ustroju. Jako bonus uznaję wplecione w narrację świetne i bardzo trafione rosyjskie dowcipy, którą świadczą o zadomowieniu Radziwinowicza w tamtejszej rzeczywistości. Polecam!

* recenzję książki znajdziesz tutaj http://lowiskoksiazek.blogspot.com/2013/02/wacaw-radziwinowicz-gogol-w-czasach.html

Walerij Paniuszkin, Rublowka, Przewodnik po podmoskiewskim rezerwacie milionerów, miejscu, gdzie władza i pieniądze są sąsiadami

Walerij Paniuszkin, Rublowka, Przewodnik po podmoskiewskim rezerwacie milionerów, miejscu, gdzie władza i pieniądze są sąsiadami, tłum. Agnieszka Sowińska, wyd. AGORA SA

Co jakiś czas dochodzą do nas wiadomości o kolejnych ekscesach rosyjskich bogaczy, ich wystawnym życiu i ostentacji, z jaką rozsiewają wokół siebie aurę wielkich pieniędzy i związanej z nimi władzy. Do tej pory sądziłam, że to rodzaj spektaklu, który ma olśnić pozostałych Europejczyków. Lektura „Rublowki” uświadomiła mi, jak bardzo się mylę. Europa jest tylko efektywną oprawą dla działań, które mają zwrócić na siebie uwagę... innych Rosjan. Nie tych zwyczajnych od łady i mieszkania w blokach lub od rozpadających się drewnianych, zabytkowych domów. Ale tych z najbliższego otoczenia – milionerów, najwyższych urzędników państwowych, ministrów - równie bogatych i wpływowych, a przy okazji będących właścicielami luksusowych willi wybudowanych w najbardziej prestiżowej dzielnicy Moskwy. Po co jednak te przedstawienia i demonstracje, po co sąsiedztwo z Władimirem Putinem, którego przejazd do Moskwy powoduje codziennie dwukrotny, kilkudziesięciominutowy paraliż drogi łączącej Rublowkę ze stolicą? Dziennikarz Walerij Paniuszkin – autor wydanych w Polsce książek „Michaił Chodorkowski. Więzień ciszy” i „Dwanaścioro niepokornych. Portrety nowych rosyjskich dysydentów” oraz współautor książki „Gazprom. Rosyjska broń” - podejmuje się odpowiedzi na te pytania, sięga po zagadnienia i przypadki, które są symptomatyczne dla sposobu życia obowiązkowego dla tych, którzy nie tylko chcą mieszkać na Rublowce, ale i coś znaczyć w całej Rosji. Żeby do tego doszło, trzeba utrzymać się w czymś, co Paniuszkin nazywa Wielką Grą. Bo na Rublowce rządzą inne normy i inne prawo. Płynne i niezbyt jasne dla kogoś z zewnątrz, czasem wręcz zaprzeczające normalnym ludzkim odruchom.

Przyznaję, że Walerij Paniuszkin pozytywnie mnie zaskoczył. Spodziewałam się typowego reportażu-wykładu na temat Rublowki jako miejsca mocno osadzonego w przestrzeni i historii, jakichś dat, może anegdot i historycznych ciekawostek. W zamian dostałam odświeżające w formie spojrzenie na nieprawdopodobny wycinek rosyjskiej rzeczywistości. "Rublowka" to bardzo wnikliwy portret nowej kasty rosyjskich bogaczy, wręcz odrębnego gatunku ludzi (słowo „rezerwat” w użyte w podtytule jest jak najbardziej uzasadnione), który powstał na przestrzeni ostatnich dwudziestu lat w wyniku przekrętów i dobrej „współpracy” z władzami. Paniuszkin tworzy ten portret lekko, wręcz niefrasobliwie, co na początku może wydawać się niepoważne. Nie oskarża, ale podaje takie fakty, które nie pozostawiają wątpliwości. Inne tak interpretuje, że stawia pod znakiem zapytania naszą wiedzę na temat mentalności współczesnych Rosjan. Rzuca m.in. tezę, że dziewczyny z Pussy Riot zostały aresztowane, bo... wystąpiły w kominiarkach! Chodorkowski, były właściciel Jukosu i niegdyś najbogatszy człowiek w Rosji, trafił do więzienia za... niewłaściwy dobór słów! (przy okazji Chodorkowski jest pokazany nie jako człowiek bezprawnie oskarżony i uwięziony za próby przeciwstawienia się władzy, ale jako uczestnik Wielkiej Gry, której regułom się sprzeniewierzył). Paniuszkin jest przy tym logiczny i podaje dość przykładów, by udowodnić, że Rublowka to coś więcej niż miejsce na mapie. To sposób bycia, umysłowa klatka, o której się marzy, do której, jeśli uśmiechnie się szczęście, wchodzi się na własne życzenie i w określonym celu.

Ed Macy, Pilot apacza

Ed Macy, Pilot apacza, tłum Bartosz Szołucha, wyd. Wydawnictwo Literackie

W dzieciństwie byłam zapatrzoną w starszego brata dziewczynką, która usilnie chciała robić wszystko to, co on. Zatem sklejałam modele samolotów (klejem biurowym, więc się rozpadały), bawiłam jego żołnierzykami, a z czasem zaczęłam podczytywać jego książki marynistyczne i lotnicze, opowiadające najczęściej o latach 2. wojny światowej. Coś musiało we mnie zostać z tej dziewczynki, skoro „Pilot apacza” przykuł moją uwagę. Nie wszystkie fragmenty tej książki podobały mi się tak samo. Na widok szczegółowych planów brytyjskich baz wojskowych i dokładnego opisu wyposażenia apcza, czyli śmigłowca Apche AH Mk1, wręcz głucho jęknęłam. Pewne części relacji Eda Macy'ego okazały się dla mnie zbyt suche i naszpikowane zbyt wieloma detalami. Wiem jednak, że to, co dla mnie było nadmiarem, dla pasjonatów wojska, zwłaszcza współczesnego, oraz jego manewrów na pierwszej linii frontu – będzie łakomym kąskiem. Nie mogę nie podkreślić godnego podziwu trudu tłumacza, który na bieżąco wyjaśnia skróty i potoczne określenia urządzeń technicznych i różnego rodzaju sprzętu wojskowego, rozszyfrowuje slangowe nazwy dotyczące brytyjskich żołnierzy oraz wprowadza w tajniki brytyjskiej administracji wojskowej i wskazuje ich odpowiedniki na gruncie polskim. Doceniam jego przypisy razem ze słowniczkiem na końcu książki jako obszerne i wyczerpujące, chociaż z racji niedostatecznego zainteresowania tematem nie jestem ich wdzięcznym adresatem.

Autor „Pilota apcza”, Ed Macy, to żołnierz z ponad dwudziestoletnim stażem, nagrodzony przez brytyjską królową Krzyżem Wojskowym, pilot jednej z najbardziej śmiercionośnych i nowoczesnych maszyn bojowych na świecie – śmigłowca apacz. Książka jest jego relacją z przebiegu drugiej służby wojskowej w Afganistanie w prowincji Helmand objętej protektoratem Brytyjczyków. Ponieważ „Pilot..” to przykład literatury faktu spisanej przez bezpośredniego uczestnika wydarzeń, to właśnie oczami Eda Macy'ego możemy podpatrzeć życie w bazie wojskowej, wziąć udział w rozpoznaniu terenu i akcjach na wroga – ostrych i bezpardonowych, gdyż autor nie ukrywa, że rozprawianie się z siłami talibów nie ma nic wspólnego z misjami humanitarnymi. I tu ciekawostka psychologiczna - „Pilot apacza” to dowód na to, że żołnierze na linii frontowej tworzą na swój użytek własny świat wartości, prosty i jasny, który pozwala podejmować szybkie decyzje i wierzyć w ich słuszność, unikać wyrzutów sumienia i roztrząsania, co jest dobre a co złe. Takie nastawienie może budzić wątpliwości cywilów żyjących w bezpiecznych warunkach, ale jest niezbędne, gdy stawką jest życie kolegów. I gdy pilotuje się apacza.

Gdy zapoznałam się z osobliwościami technicznymi śmigłowca, opisywanymi przez Macy'ego z taką lubością, zdałam sobie sprawę, że – poza przypadkiem Dżochara Dudajewa zabitego rakietą naprowadzoną na jego telefon satelitarny i amerykańskim samolotem w kształcie kanciastej ćmy, nie wykrywanym przez radary - praktycznie nic nie wiem o nowoczesnej wojnie i wynalazkach techniki, które z taką precyzją służą zabijaniu (pozostaje mieć nadzieję, że w pokojowych dziedzinach rozwój technologiczny odbywa się równomiernie). Kamery termowizyjne, które mogą ze znacznej odległości rozpoznać nawet plamę krwi, a co dopiero żywego człowieka, są sprzężone bezpośrednio z hełmami pilotów, które służą do czegoś więcej niż ochrona głowy przed urazami, systemy chłodzenia, które nie dopuszczają do emitowania nadmiernej ilości ciepła i tym samym utrudniają zniszczenie maszyny pociskiem termicznym, automatyczne systemy samoobrony, które bez udziału człowieka identyfikują typ rakiety wystrzelonej z ziemi i w zależności od niego same wypuszczają paski plastiku lub płonące flary, które przeszkadzają w trafieniu w apacza – to wszystko przypomina mi dawno czytane książki science-fiction. Ale i tak największe wrażenie zrobił na mnie fakt, że do pilotowania apacza potrzeba wszystkich czterech kończyn naraz oraz obu oczu, z których każde musi pracować niezależnie od siebie!

„Pilot apacza” jest napisany bardzo konkretnym językiem, czasem nawet zbyt bezpośrednim, ale oczywistym z racji zawodu Eda Macy'ego. Podejrzewam, że i tak został uładzony na potrzeby wydawnicze. Książka daje wyobrażenie o frontowej rzeczywistości w Afganistanie niemal w każdym aspekcie – od zamarzniętych toalet zimą, nieznośne napięcie podczas akcji, aż po sięganie po ironię i poczucie humoru do walki z chronicznym zmęczeniem i wypaleniem (patrz: sprawa z plakatem Rocco czy zakłady, kto najdłużej przytrzyma rękę Tony'ego Blaira podczas wizytacji bazy). Chociaż dla mnie wystarczyłaby jakaś skromniejsza wersja relacji Macy'ego, jestem w stanie sobie wyobrazić, że dla pasjonatów „Pilot apacza” może być prawdziwym rarytasem.

Zdjęcie ze strony http://www.aircraftrecognition.co.uk/apache.html

Marek Pindral, Chiny od góry do dołu - fragment do przeczytania

Marek Pindral, Chiny od góry do dołu, wyd. Bernardinum

„Chiny od góry do dołu”, a może raczej „Chiny od podszewki”, to opowieści z dwuletniego pobytu Autora w Państwie Środka. Nie, nie podróży z plecakiem i przewodnikiem „Lonely Planet”, ale właśnie pobytu, ponieważ Marek Pindral pojechał tam, aby uczyć angielskiego na uniwersytecie w Chengdu.

Oczywiście, początki nie były łatwe. Wrzucony w kompletnie inną kulturę, pomiędzy życzliwych, ale zamkniętych i nieufnych ludzi, stopniowo odkrywał obce dla człowieka z Europy zwyczaje. Na przykład to, że posiłków nigdy nie jada się w samotności. Że korzystanie z toalety jest również czynnością bardzo towarzyską. Że zimą Chińczycy śpią w płaszczach i czapkach, bo w domach nie ma ogrzewania. Że klaskanie na uroczystościach też wymaga próby generalnej. Albo, że do przyrządzania kaczki po pekińsku przydaje się rowerowa pompka…

Autor obserwował, pytał, rozmawiał. Po jakimś czasie przestał być jedynie belfrem, a stał się także kompanem swoich studentów. Zapraszano go na imprezy, na wspólne przyrządzanie posiłków, a nawet, – co było oznaką wyjątkowego zaufania – do rodzinnych domów. A kiedy nadeszły wakacje, nadszedł też czas na poznawanie innych regionów Chin.
Tylko jak człowiek, który nie zna chińskiego, miałby porozumieć się z mieszkańcami wiosek, którzy nie dość, że żadnym językiem „zachodnim” nie władają, to jeszcze turystów raczej nie widują? Ano, Marek Pindral w każdą podróż zabierał ze sobą któregoś ze swoich studentów – nie tylko, jako współtowarzysza i przewodnika, ale też tłumacza. Bez tego zapewne nigdy nie dowiedziałby się, dlaczego czasem na pogrzebie urządza się striptiz albo tego, że woły też mają swoje święto…

A więc opowieści o Chinach. O Chinach znanych z telewizji, potężnych i dumnych ze spuścizny Mao, oraz o niedostępnych dla przeciętnego podróżnika Chinach zwykłych ludzi. Opowieści o Olimpiadzie, Tybecie, Rewolucji Kulturalnej, Wielkim Murze i Zakazanym Mieście, ale też o chińskiej kuchni, świętach, tradycjach,  marzeniach i… codzienności. „Chiny od góry do dołu” to książka różnorodna i fascynująca, jak… same Chiny.

PIERWSZY ROZDZIAŁ KSIĄŻKI: 

DECYZJA CZYLI JAK UDOWADNIAŁEM CHIŃSKIEMU RZĄDOWI, ŻE NIE CIERPIĘ NA

PSYCHOZĘ MANIAKALNĄ, PARANOIDALNĄ I HALUCYNACYJNĄ

Chciałbyś pojechać do Chin?

Na jak długo?

Przynajmniej na rok.

– Sporo czasu. Co bym tam robił?

– Pracowałbyś na uniwersytecie, potrzebują nauczyciela języka an​gielskiego.

– No wiesz, moja wiedza o tym kraju nie wykracza poza średnią krajową, czyli jest raczej znikoma.

Rozumiem.

A poza tym, to kraj komunistyczny…

No tak.

I pojedynczy człowiek tam się nie liczy…

To fakt.

I ten ich język, niepodobny do niczego, co znam…

Zgadza się.

– Jaką mam w takim razie pewność, że nie podadzą mi na talerzu zmielonego psa, kota albo szczura, jeśli nie będę w stanie rozszyfro​wać karty dań?

– Raczej niewielką.

– Poza tym, niedawno było tam trzęsienie ziemi, zginęło osiem​dziesiąt tysięcy ludzi!

– Niestety, to też prawda.

– No i wydaje mi się, że rok na tak wielki kraj, to trochę za mało. Potrzebowałbym prawdopodobnie dwóch lat, żeby go lepiej poznać, a tak długiego urlopu nie dostanę, musiałbym zrezygnować z pracy w Polsce…

Masz rację. Czyli nie?

ALEŻ TAK!!!

Zanim jednak moja przygoda z Chinami się rozpoczęła, musiałem udowodnić tamtejszym władzom, że nie chorowałem bądź nie cho​ruję na tyfus, polio, błonicę, szkarlatynę, dur powrotny, czerwonkę, brucelozę, żółtaczkę, zapalenie opon mózgowych, żółtą febrę, cho​lerę, dżumę, trąd, gruźlicę, nie zaatakował mnie paciorkowiec oraz nie cierpię na psychozę maniakalną, paranoidalną i halucynacyjną. Do tej imponującej kolekcji zaświadczeń musiałem dołączyć wyniki badań laboratoryjnych, które wykluczą także syfilis i HIV. Ponieważ nie miałem pojęcia, gdzie takie laboratorium może się znajdować, udałem się do przychodni akademickiej. Przed okienkiem rejestra​cyjnym wił się długi wąż pacjentów, w większości studentów, także moich. Ściszonym głosem powiedziałem, czego szukam.

– Nie wiem, ale zaraz zapytam – usłyszałem w odpowiedzi, po czym siostrzyczka w bieli ryknęła na całe gardło: – Halinka, gdzie pan może się przebadać na syfilis i hifa?

W jednej milionowej sekundy wszystkie rozmowy zostały prze​rwane, a twarze studentów zwróciły się w moim kierunku. Poczułem, jak z kolei moja twarz zalewa się krwią i owa krew zalewała mnie z co najmniej dwóch powodów – zawsze byłem przekonany, że pracowni​cy szpitali i przychodni po pierwsze, mają nie szkodzić, a po drugie, zachowywać tajemnicę (albo zwykłą dyskrecję). Drugi powód podsu​wała mi wyobraźnia, w której słyszałem rozchodzące się od ucha do ucha szepty, przy czym ostatnie ucho owego plotkarskiego łańcusz​ka mogło już otrzymać informację, że jestem w zasadzie umierający, a doprowadziła mnie do tego głupota i brak elementarnej wiedzy w kwestii pewnych intymnych czynności, którym podobno oddawa​łem się bez umiaru na lewo i prawo…

Na drugi dzień przeszedłem wreszcie stosowne badania, a na trze​ci stawiłem się po odbiór wyników.

– Nazwisko!

Podałem. Długie, dolepiane paznokcie przerzuciły kilka plików i otrzymałem swoją kopertę. Otwartą kopertę!

To wszystko? – spytałem nieśmiało.

Tak, wszystko.

Żadnego sprawdzania mojej tożsamości? A co, gdybym był kimś innym i wszedł w posiadanie poufnych, jak mi się po raz drugi wyda​wało, informacji?!

Pani z okienka nie miała jednak zdolności czytania w moich my​ślach, bo w mgnieniu swojego pokolorowanego oka oddała się lektu​rze równie kolorowego czasopisma

Żeby uzyskać status rezydenta, który umożliwi mi swobodne wjeżdżanie i wyjeżdżanie z Chin, należało teraz pojechać do ambasa​dy. Udałem się zatem pod wyszukany adres i stanąłem przed… wiel​kim murem, opasującym równie wielkie gmaszysko.

– Coś mi się wydaje, że to dosyć istotna placówka w tej części świa​ta – pomyślałem – a wielkość otaczającego ją muru jest pewnie pro​porcjonalna do przejrzystości podejmowanych przez pracujących tu dyplomatów i „dyplomatów” działań.

Dokumenty złożone, wiza będzie za kilka dni. Dziękuję, odwra​cam się na pięcie i wychodzę.

Zabieram komplet darmowych filmów, wyłożonych w celu uświadomienia mnie, jaka prawda obowiązuje w chwili obecnej w Chinach (ciekawe, do jakiej kategorii będzie nale​żeć: „świętej prawdy”, „też prawdy” czy „g.…o prawdy”, jak dosadnie, ale bardzo trafnie ujął to kiedyś ksiądz Tischner?).

Wszystkie trzy filmy poświęcone były Tybetowi. Z pewnością obejrzę!

Obejrzałem. Wynikało z nich, ujmując rzecz w największym skró​cie, że zanim chińska Peaceful Liberation Army wkroczyła do Tybetu (mimo że słuchałem i oglądałem bardzo uważnie, nie poinformowa​no mnie, kto ją zaprosił) działy się tam rzeczy, które mogłyby po​służyć za kanwę niejednego horroru – kruki wydłubywały dzieciom oczy, bo rodzice nie mieli czasu ich pilnować, ponieważ ciężko praco​wali, nawet w nocy, żeby Dalaj Lama mógł opływać w luksusy. Zresztą dzieci były także zmuszane do pracy, a jeśli się do niej zbytnio nie pa​liły, bito je kijami i kamieniami. Panował głód i szerzyły się choroby…

Wszystkim tym ohydnym praktykom położyła kres wspomniana „pokojowa, wyzwoleńcza armia”, która przyniosła Tybetowi wolność i powszechne szczęście…

1 Wkrótce, drogi Czytelniku, poznasz, jak to będzie wyglądało w Chinach i, co na razie wydaje się wręcz nieprawdopodobne, zatęsknisz za polskimi realiami.

2 Kilka miesięcy potem, czytając biografię MaoTse­Tunga, napisaną przez jego osobistego lekarza, dowiedziałem się, że to właśnie między innymi w Warszawie toczyły się poufne rozmowy Chińczyków z Amerykanami.

* * * Na lotnisku spotkałem chińskich turystów – rumiane, wesołe twarze, markowe ubrania, w dłoniach japońskie kamery i aparaty. Ujmująco mili. Dowiedziawszy się, że lecę do Syczu​anu, zapewnili mnie, że następne tak wielkie trzęsienie ziemi zdarzy się tam pewnie za jakieś 1000 lat, więc nie ma powodów do obaw.

Nie muszę się też bać tybetańskich terrorystów (sic!), bo rząd chiń​ski uporał się już z tym problemem.

Oczywiście, zapytali mnie, czy oglądałem Olimpiadę w Pekinie, szczególnie ceremonie otwarcia i zamknięcia (pytanie, na które przyjdzie mi przez najbliższy rok od​powiadać średnio pięć razy dziennie).

Nie oglądałem ani jednej, ani drugiej.

Widząc jednak niebywały entuzjazm oraz przeczuwając, że dla Chińczyków jest to pytanie raczej retoryczne, na które odpowiedzią powinien być po prostu zestaw okrzyków z zachwytu, udzieliłem od​powiedzi, która mnie zapewniła komfort prawdomówności, a moim azjatyckim rozmówcom pozwoliła puchnąć z samozachwytu:

– It must have been spectacular!

Niestety, nie działa to w przypadku osób znających meandry an​gielskiej gramatyki, bo wiedzą, że jest to właściwie odpowiedź prze​cząca.

W samolocie zwróciłem uwagę na młodych, wysportowanych Chińczyków w nienagannie skrojonych garniturach, którzy podró​żowali bez bagażu. Nasi aniołowie stróże zachowywali się jednak bardzo dyskretnie, czego nie mogłem, niestety, powiedzieć o reszcie Hanów. Kiedy tylko oderwaliśmy się od europejskiej ziemi, zaczęli nagle porozumiewać się za pomocą krzyków, wiercić i przepychać do toalety bez poszanowania stojącej przed nią kolejki.

Gdzie się podziali ci „kulturalni” pasażerowie z sali odlotów?!

Słowo „kultura” napisałem w cudzysłowie, bo był to pierwszy raz, kiedy przyłapałem się na odnoszeniu ich zachowań do naszych standardów. Błąd?! Czy może raczej potrzeba zachowania pewnych norm bez względu na kraj i sytuację? Bądź otwarty, bądź otwarty, powtarzałem bez wytchnienia niczym mantrę. Usta Chińczyków pracowały równie intensywnie, tyle tylko, że wyrzucały z gardeł dźwięki o kilkaset decybeli głośniejsze. Pewnie kiedy obsługa zacznie roznosić posiłki, będzie trochę lepiej, bo ich wargi zajmą się czym innym.

Bingo! I to podwójne – po skonsumowaniu lotniczych potraw, skoszarowanych na niewielkich tackach, przyszedł czas na… chińskie zupki. Nikt nie wydał żadnego rozkazu, ale prawie wszyscy w prawie jednym momencie zaczęli buszować w podręcznym bagażu, wyjmować wielkie, plastikowe kubły, do których stewardesy cierpliwie na​lewały wrzątek i po chwili samolot na całej swojej długości przesiąkł zapachem glutaminianu sodu.

A ja myślałem, że wy, spadkobiercy tak bogatej i wysublimowanej kulinarnej kultury (o, znowu to słowo!) tymi plastikowymi daniami gardzicie!

– Zaraz, zaraz – odezwał się głos wewnątrz mojej czaszki. – A kie​dy podróżowałeś po Francji, tej Ziemi Świętej Wszystkich Kucharzy, nie spotkałeś przypadkiem różnych Makdonaldów, Pizzahatów czy innych, bardzo odległych kuzynów państwa Ritzów?

W tym czasie brązowe połacie kamiennego pustkowia zamieniły się pod nami w szczyty Himalajów.

Wysoki jak Czomolungma głos chińskiej stewardesy poinformował pasażerów nienaganną angielsz​czyzną, że w Chengdu pada deszcz.

Któż by się jednak tym przejmował?! Przecież Chiny produkują dziś 70 procent wszystkich parasoli świata!

Przybliżałem się do Państwa Środka. Bądź otwarty, bądź otwarty!

George R.R. Martin, Pieśń ognia i lodu

George R.R. Martin, Pieśń ognia i lodu, tłum. Michał Jakuszewski, wyd. Zysk i S-ka

„Pieśń ognia i lodu” - powszechnie nazywana od tytułu pierwszej części „Grą o tron” - to lektura zaborcza, pochłaniająca czas, wsysająca człowieka bez reszty niczym czarna dziura. Trzeba się od niej odrywać na siłę, wbrew sobie. Bo tyle tomów (obecnie pięć, z czego trzy ostatnie składają się z dwóch części) oznacza za każdym razem pobyt w niezwykle złożonym narracyjnie świecie oraz... kilkaset stron lektury! Dla tych, którzy z racji dorosłości nie mogą już liczyć na ferie i wakacje, wybór między wymogami codzienności a przyjemnościami płynącymi z czytania może być kłopotliwy. Dlaczego? Mogę Wam napisać, jak to wygląda z mojej strony.

Wieloaspektowość powieściowej rzeczywistości, jej żelazna logika i poziom intryg, w które są uwikłani bohaterowie George'a R.R. Martina - to właśnie to, co podbiło mnie jako czytelnika bez reszty! Chociaż wcześniej zarzekałam się, że jeśli wszyscy czytają jego książki, to ja już niekoniecznie muszę. Popularność tego tytułu wydawał mi się podejrzana, węszyłam w niej spisek marketingowców. Opowieść o walce o władzę i próbach przetrwania mimo chaosu wojny i dworskich knowań – obroniła się sama. Zadecydował oczywiście przypadek. Bezsenna noc i powtórka wszystkich odcinków serialu ostatniego, trzeciego sezonu. Nieważne, że oglądanie zaczęłam w połowie emisji. Tym większa była potrzeba, by wyjaśnić mniej zrozumiałe wątki, dowiedzieć się, jak niektóre osoby znalazły się w tym, a nie innym położeniu. I tak sięgnęłam po pierwszy tom, potem kolejne.

Akcja „Pieśni lodu i ognia” rozgrywa się w fikcyjnej krainie Westeros oraz po drugiej stronie morza, na lądzie będącym siedzibą starożytnych, częściowo podupadłych cywilizacji oraz koczowniczych ludów. Westeros jest bardziej swojskie, przypomina średniowieczną Europę z jej turniejami, systemem feudalnym, niełatwą drogą do szlachectwa dla nisko urodzonych czy braniem dzieci wrogów na zakładników. To podobieństwo jest ponoć celowe, a szczególną inspiracją dla autora była tocząca się w 15. wiecznej Anglii, trwająca trzydzieści lat wojna domowa, tzw. Wojna Dwóch Róż (od herbów rywalizujących rodów).

Jednak to, w czym George R.R. Martin okazał się najlepszy, to wierne oddanie ludzkiej natury. Martin nie umniejsza właściwej naszemu gatunkowi żądzy władzy, fatalnych skutków wybujałych ambicji, upodobań do knowań i politycznych rozgrywek, w których co bardziej prostolinijni mają niewielkie szanse. Na szczęście wprowadza do akcji dość przyzwoitych, choć niedoskonałych bohaterów. Do tego pokazuje szeroką panoramę kraju objętego wojną z ich osobistej perspektywy. Mnogość wątków i postaci potrafią oszołomić, ale, o dziwo, okazuje się, że bez problemu można się w nich rozeznać. Warto wspomnieć, że Martin jako pisarz rezygnuje z literackiej nieśmiertelności swoich narratorów. Jesteśmy przyzwyczajeni, że w powieściach mogą zginąć wszyscy, tylko nie główny bohater, ale ta reguła nie ma zastosowania w „Sadze ognia i lodu”. A to wprowadza pewien element niepewności i niepokoju o los niektórych osób, zwłaszcza ulubieńców (ja mam ich trójkę: Aryę, Daenerys i Tyriona). Przy tym wszystkim fantastyczny sztafaż powieści - w postaci nieistniejących naprawdę krain, ludów, ich tradycji oraz historii, a nawet warunków klimatycznych (pory roku mogą trwać nawet wiele lat) plus smoki i złowrogie istoty zza Wielkiego Muru wybudowanego na północy – jest właściwie dodatkiem do wartkiej narracji, chociaż muszę przyznać, że świetnie wykorzystanym i przekonującym.

I powiedzcie, jak mając taką historię pod ręką, robić zakupy, sprzątać, odpytać dziecko z lekcji albo chociaż poczytać coś innego? Bywa ciężko...

Cykl „Pieśń ognia i lodu” składa się z następujących tomów:

- Gra o tron

- Starcie królów

- Nawałnica mieczy. Stal i śnieg

- Nawałnica mieczy. Krew i złoto

- Uczta dla wron. Cienie śmierci

- Uczta dla wron. Sieć spisków

- Taniec ze smokami. Część I

- Taniec ze smokami. Część II

Kolejne dwa tomy są w przygotowaniu.

PS. Jedyny minus książki to kiczowate okładki pierwszych części, ale wiem, że wydawca przygotował także inną, bardziej cieszącą oko edycję.

Waldemar Smaszcz, Serce nie do pary. O księdzu Janie Twardowskim i jego wierszach

Waldemar Smaszcz, Serce nie do pary. O księdzu Janie Twardowskim i jego wierszach, wyd. Instytut Wydawniczy ERICA

Już jako dziecko nie przepadał za nadętymi kazaniami. Jako dorosły nadal z utęsknieniem czekał na nadejście wakacji, jedyny miesiąc w roku, w którym pozwalał sobie na pisanie wierszy. Wielbiciel Andersena i „Tajemniczego ogrodu” Frances Burnett aż po grób, nauczyciel dzieci ze szkoły specjalnej, ksiądz, a jeszcze wcześniej – jeden z młodocianych redaktorów szkolnego pisma literackiego „Kuźnia młodych”. I jeszcze ten, który – pod wpływem książek o przyrodzie - namalował na lekcji religii diablicę bez rogów, „bo to samiczka”. Cieszę się, że wiem o księdzu Twardowskim choć tyle, chociaż postarał się on skutecznie, by pozostały po nim przede wszystkim jego niezwykłe wiersze. (Chciałoby się je słyszeć w kościołach zamiast co niektórych kazań). Nie jestem osobą religijną, ale czuję ich rozbrajającą moc. Taką jak w tym, zatytułowanym „Wagary”:

będąc niedawno na wagarach

zobaczyłem kogoś kto jak ja

przemykał wśród wikliny

majowej jak nad Wisłą

był to Pan Bóg

uciekał z jakiegoś podręcznika

- Wagary

(cyt. Za „Serce nie do pary” s. 215)

Nie dziwię się, że Waldemar Smaszcz, polonista, historyk literatury, krytyk i eseista, poświęcił im tak wiele uwagi, chociaż jego głównym celem było ocalenie od zapomnienia ich autora, pokazanie człowieka ukrytego za poezją. Smaszcz nie miał jednak łatwego zdania, chcąc przybliżyć postać księdza Twardowskiego, mimo ponad dwudziestoletniej z nim znajomości (która zaczęła się od lektury wierszy, a dopiero później zaowocował poznaniem ich autora). Z jego książki wyłania się obraz osoby skromnej, niechętnej do osobistych wynurzeń i przywoływania wspomnień, które mogłyby wykroczyć poza rodzinno-przyjacielski krąg. Nie ze względu na zamierzoną tajemniczość, ale przez stawianie na pierwszym miejscu powołania i życia zawodowego, nie prywatnego. To pewnie jeden z powodów, że „Serce nie do pary” trudno nazwać zwykłą biografią. Jest raczej żmudnym (choć też i godnym pochwały) zbieraniem i dokumentowaniem wszystkich, możliwie najistotniejszych faktów z życia poety. Drobiazgowym gromadzeniem informacji, które mogą rzucić jak najwięcej światła na jego osobowość i twórczą ścieżkę. Zestawieniem faktów, o których trudno jednoznacznie powiedzieć, czy są czy nie są niepotrzebne. Jak na przykład ten fragment o cmentarzu na warszawskich Powązkach, którego grobowce i dzieje pochowanych tu ludzi, nie tylko znacznych osobistości, mogły mieć wpływ na kształtowanie charakteru i osobowości młodego Janka, zabieranego tu na spacery przez ojca. Dla Waldemara Smaszcza była to okazja do przybliżenia historii nekropolii i spoczywających tu osób. To bardzo interesująca część książki, świadcząca o erudycji autora, ale wykraczająca poza temat. Co może się podobać (jeśli potraktujemy rozległą wiedzą wiedzę autora jako dodatkowy bonus) lub nie.

„Serce nie do pary”, jak napisałam wcześniej, nie jest typową biografią i nie spodziewajmy się po niej tego, co zazwyczaj oferuje ten gatunek. „Serce ..” to nie zbiór anegdot, ani nie poprowadzony chronologicznie ciąg, w którym co jakiś czas, w ramach dodatku do nazwisk i faktów towarzyskich, pojawiają się tytuły wydanych tomików. Smaszcz mimo wieloletniej przyjaźni z księdzem Twardowskim, mimo starań i imponującej, mrówczej pracy pozostaje przede wszystkim historykiem literatury. Także z powodu, który również wcześniej wspomniałam, czyli niechęci księdza Twardowskiego do ujawniania swojego prywatnego oblicza. Podstawą „Serca ...” są przede wszystkim wiersze, kontekst ich powstawania, te intymne okoliczności twórczego procesu, które autorowi książki udało się wyśledzić i ustalić. To sprawia, że „Serce ...” wymaga większej koncentracji podczas lektury i cierpliwości. Na pewno dzięki niej można rozsmakować się na nowo (albo w ogóle) w poezji Twardowskiego, ale nie wyjaśni nam ona fenomenu księdza-poety, który o Bogu pisał tak, jakby był On na wyciągnięcie ręki. Niemniej cieszę się, że trafiła w moje ręce.

Wesołych Świąt Bożego Narodzenia!

Handmade by daikoku.pl

Małą gwiazdkę przed świętami
Przyjmij proszę z życzeniami
Może spełni się marzenie
Białe Boże Narodzenie
Lub, gdy przyjdzie Ci ochota
Niech to będzie gwiazdka złota
Bo, gdy spada taka z nieba
Wtedy zawsze marzyć trzeba
No, a jeśli tak się zdarzy,
Że srebrzysta ci się marzy
Możesz także taką zdobyć
I choinkę nią ozdobić
Gwiazda, gwiazdce zamrugała
I choinka lśni już cała
Naszych marzeń jest spełnieniem
Bo jest piękna jak marzenie
A pomarzyć czasem trzeba
Każdy pragnie gwiazdki z nieba.

Wesołych świąt życzy Łowisko książek!

Isabelle Laflèche, Kocham Paryż

Isabelle Laflèche, Kocham Paryż, tłum. Dorota Malina, wyd. Wydawnictwo Literackie

Wiedzieliście, że zamachy w Madrycie zostały sfinansowane dzięki sprzedaży pirackich płyt CD, a do wyrabiania fałszywych perfum używa się moczu? Że początkujące modelki to młodziutkie, nieletnie dziewczyny, które zanim zrobią karierę, muszą spłacić „dług” zatrudniającej jej agencji? „Kocham Paryż” to lektura z gatunku przyjemnych i odprężających, ale poruszająca przy okazji poważniejsze problemy, dotyczące mrocznej strony świata haute couture. Jest to na pewno duży plus tej powieści, gdyż gatunek, do którego ona należy, bardzo rzadko rejestruje tragedie inne niż złamane serca swoich bohaterek (rzadziej bohaterów). Podobnie było i w „Kocham Nowy Jork”, powieści, dzięki której po raz pierwszy miałam styczność z francuską prawniczką, Catherine Lambert. „Kocham Paryż” to kontynuacja jej przygód, rozgrywająca się tym razem w stolicy szyku i światowej elegancji – w Paryżu. I wierzcie mi, zmiana miejsca akcji ma duży wpływ na przebieg fabuły. „Kocham Paryż” nie jest podobny do poprzedzającego go tytułu. Catherine wraca do swojego miasta, ale nie po to, by nadal ambitnie piąć się po szczeblach kariery w międzynarodowej prawniczej korporacji. Teraz zasila szeregi działu prawnego domu mody Christiana Diora. I już pierwszego dnia pracy okazuje się, że ta przyjemna posada wiąże się z niebyt miłymi konsekwencjami. Tak oto w powieści o fatałaszkach i przysmakach francuskiej kuchni pojawia się wątek kryminalny. A wraz z nim wiele informacji o środowisku handlarzy podróbek markowych produktów i jego powiązaniach ze światem przestępczym.

Atmosfera robi się coraz groźniejsza (co jest odmianą po „Kocham Nowy Jork”), niemniej Catherine i tak korzysta z uroków życia w Paryżu. Wielbiciele tego miasta powinni czytać tę książkę z mapą w ręku i zaznaczać na niej przytulne kawiarenki i słynące z dobrej kuchni restauracje, sklepy z modnymi kreacjami, luksusowe i zabytkowe hotele, muzea, a nawet jedną księgarnię. Francuskie wtręty w tekście tylko podkreślają niezwykłą atmosferę tego miasta. Podoba mi się, jak Isabelle Laflèche ustami swojej bohaterki dokonuje porównań między Nowym Jorkiem a Paryżem oraz ich mieszkańcami. Uwagi te są pozbawione uprzedzeń i złośliwości, podkreślają to, co dobre zarówno w jednym, jak i drugim mieście.

Główną (i dla mnie najmniej fajną) różnicą między pierwszą a drugą częścią historii Catherine jest opisywanie w najnowszym tomie szczegółów garderoby niemal każdej pojawiającej się postaci. Laflèche wręcz nie może się przed tym powstrzymać. Jednak jej bohaterka nie jest oderwaną od rzeczywistości mieszkanką modowego raju, o czym świadczą jej dość trzeźwe uwagi o rzeszach kobiet, których nie stać na oryginalnego Diora czy Chanel i gdyby nie podróbki, nigdy nie miałyby do czynienia z produktami kojarzącymi się z wytwornością i przepychem. Czy o absurdalnie wyśrubowanych cenach luksusowych towarów albo zapisach tylko dla wybranych (i bardzo bogatych) na limitowaną serię torebek lub butów. Wydaje mi się, że w porównaniu z pierwszym tomem tego typu spostrzeżeń jest jakby mniej. A może toną one pod stertą ubrań? Na szczęście mimo opisów różnych kreacji akcja wartko posuwa się do przodu, wątki kryminalne i romansowe idą łeb w łeb, a atmosferę podkręca asystent Catherine – Rikash, którego styl i podejście do życia są tak wyraziste, barwne i pełne entuzjazmu, że czasem nawet przyćmiewa on pozostałych bohaterów książki. Generalnie jestem na TAK i czekam na kolejny tom :)

W tej księgarni Catherine dostała telefon z pogróżkami

 

Zdjęcie z witryny księgarni www.galignani.fr

Konkurs! Anna Ficner-Ogonowska, Szczęście w cichą noc

 Anna Ficner-Ogonowska, Szczęście w cichą noc, wyd. Znak

Wieczór wigilijny, za oknem cisza. Pada śnieg, dom pachnie piernikiem i goździkami, na stole dodatkowe nakrycie, może zaraz ktoś przyjdzie...
To wszystko znajdziecie w najnowszej książce Anny Ficner-Ogonowskiej.

Hania pragnie spędzić wigilię z najbliższymi osobami w swym rodzinnym domu. Chce, by było jak dawniej... Zapowiada się wspaniały czas, pełen miłości, mądrych rozmów, rozkochanych spojrzeń i wyśmienitych dań.

Lektura tej magicznej opowieści, w której tradycja staje się jedną z bohaterek, z pewnością rozgrzeje serca i sprawi, że te Święta, choć obchodzone zimą, będą ciepłe i prawdziwie wyjątkowe.

Idealna książka do czytania w bożonarodzeniowy wieczór; doskonały prezent pod choinkę.

(opis wydawcy)


Warunki konkursu:

Abu wygrać książkę "Szczęście w cichą noc", należy:

- polubić Łowisko książek na Facebooku lub zostać obserwatorem bloga (mile widziane jedno i drugie :) ), jeśli jeszcze nie zrobiliście tego wcześniej

- w komentarzach pod postem na blogu lub na fanpage'u na Facebooku (pod informacją o konkursie) napisać, dlaczego najnowsza powieść Anny Ficner-Ogonowskiej powinna trafić właśnie do Was

Uwaga! Książka zostanie wysłana tylko pod adres w Polsce!

Konkurs trwa do niedzieli 22 grudnia do godz. 12.00. Powodzenia!